Một câu vè – bốn vùng đất
Nội dung do khách hàng cung cấp · · Cập nhật
“Quảng Nam hay cãi,Quảng Ngãi hay co,Bình Định hay lo,Thừa Thiên ních hết.”
Từ lâu, câu vè này đã được truyền miệng để gán cho người dân bốn vùng những nét tính cách khác nhau. Câu vè có nhiều dị bản, nhưng các vế “hay cãi”, “hay co”, “hay lo” và “ních hết” đều hướng đến những đặc điểm mà dân gian dùng để trêu chọc, nhận xét về từng vùng.Nhưng đằng sau một câu nói tưởng như chỉ để mua vui lại là những câu chuyện về lịch sử và cách người ta nhìn nhau.
Quảng Nam – “Hay cãi”
“Hay cãi” thường được hiểu là thích tranh luận, không dễ nhường người khác. Nhưng trong một số cách lý giải về người xứ Quảng, “cãi” còn gắn với việc ưa lý sự, thích nói cho rõ phải trái và dám bảo vệ điều mình cho là đúng.Vì vậy, “hay cãi” có thể là một cái nhìn khác về sự thẳng thắn và tinh thần phản biện.
Quảng Ngãi – “Hay co”
“Co” trong câu vè thường được hiểu là đôi co, tranh luận, gợi đến hình ảnh một người không dễ chịu thua hay nhường phần hơn. Một số tư liệu cũ cũng giải thích “hay co” theo hướng người Quảng Ngãi cứng cỏi, thường “co” trong những cuộc tranh tụng, lý lẽ.Nhưng nếu bỏ đi sắc thái châm biếm của câu vè, “không dễ nhường” đôi khi cũng có thể được nhìn như sự cứng cỏi và kiên định.
Bình Định – “Hay lo”
“Hay lo” là một vế có nhiều cách ghi khác nhau trong dân gian. Có dị bản ghi “Bình Định nằm co”, “Bình Định so đo”, hoặc “Bình Định hay lo”.Chính sự tồn tại của nhiều dị bản cho thấy câu vè đã được truyền miệng và biến đổi theo thời gian. Vì vậy, thay vì xem “hay lo” là một đặc điểm thật của người Bình Định, có thể nhìn nó như một nhãn dân gian được đặt lên cả một vùng đất.
Thừa Thiên – “Ních hết”
“Ních hết” thường được hiểu là ăn hết, lấy hết, tạo nên hình ảnh hài hước về người Thừa Thiên. Nhưng một cách giải thích lịch sử cho rằng vế này không đơn giản nói về chuyện ăn uống: Thừa Thiên – nơi có kinh đô Huế – là nơi tập trung bộ máy quan lại và các hoạt động hành chính, nên câu vè có thể mang sắc thái châm biếm về việc mọi lợi ích cuối cùng đều dồn về trung tâm.
Có thể thấy, những từ “cãi”, “co”, “lo”, “ních” đã biến những vùng đất khác nhau thành những hình ảnh rất đơn giản.Nhưng một vùng đất không thể được thu gọn thành một tính cách.Có người “cãi” vì thẳng thắn. Có người “co” vì không dễ khuất phục. Có người “lo” vì luôn tính toán trước sau. Và đôi khi, một câu nói tưởng như đang trêu một vùng đất lại đang phản ánh cả một hoàn cảnh lịch sử phía sau nó.
Định kiến thường bắt đầu từ một đặc điểm có thật, rồi được lặp lại đến mức người ta quên mất rằng đó chỉ là một cách nhìn.Hiểu câu vè không phải để chứng minh nó đúng hay sai.Mà là để biết rằng phía sau mỗi chữ được dùng để gọi tên một vùng đất luôn có nhiều câu chuyện hơn thế.