BẮC KỲ, TRUNG KỲ, NAM KỲ – Những đường chia cắt vô hình

“Bắc Kỳ”, “Trung Kỳ”, “Nam Kỳ” — ba cái tên từng rất quen thuộc trong lịch sử Việt Nam. Ngày nay, chúng ta vẫn có thể bắt gặp những từ này trên mạng xã hội, trong những cuộc tranh luận về vùng miền. Nhưng điều đáng nói là, có những lúc chúng không còn được dùng để chỉ một vùng đất, mà trở thành cách gọi mang hàm ý chế giễu, coi thường, thậm chí khinh miệt cả một vùng miền.

Năm 1831–1832, vua Minh Mạng tiến hành một cuộc cải cách hành chính lớn, đổi các dinh, trấn thành tỉnh. Đến năm 1834, nhà Nguyễn chia đất nước thành ba kỳ: Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ. Bắc Kỳ gồm 13 tỉnh, Trung Kỳ gồm phủ Thừa Thiên và 11 tỉnh, còn Nam Kỳ gồm sáu tỉnh, thường được biết đến với tên gọi Nam Kỳ lục tỉnh.

Nhưng đến thời Pháp thuộc, sự phân chia này mang thêm một ý nghĩa khác. Thực dân Pháp tiếp tục sử dụng cách gọi Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ, đồng thời đặt mỗi khu vực dưới những chế độ chính trị và pháp lý khác nhau. Vì vậy, ba cái tên này không chỉ gắn với địa lý mà còn gắn với một giai đoạn đất nước bị đặt dưới chế độ cai trị của thực dân Pháp.

Ngày nay, chúng ta không còn sống trong hoàn cảnh ấy. Thế nhưng, những cái tên của một thời lịch sử đôi khi lại được mang lên mạng xã hội để gọi nhau bằng sự khinh miệt, đùa cợt, thậm chí trở thành cái cớ để khoét sâu những khác biệt vùng miền và gây mất đoàn kết.

Trước khi hùa theo một câu nói đang được lan truyền trên mạng xã hội, có lẽ chúng ta nên dừng lại một chút để tự hỏi: mình đang nhắc lại một khái niệm lịch sử, hay đang vô tình dựng lại những ranh giới giữa người Việt với người Việt?

Lịch sử từng có những đường chia cắt mà hàng triệu người đã phải trải qua nhiều năm tháng và biết bao mất mát để có thể nối lại. Hòa bình hôm nay không phải điều tự nhiên mà có. Vì vậy, đừng để những định kiến vùng miền tiếp tục dựng lên những đường chia ấy trong đời sống hiện tại — đặc biệt là trên truyền thông và mạng xã hội.